Als ik iets heb geleerd van vorig jaar, is het dit: te yu mati e kor’ yu a ne lafu.
Het was rond deze tijd, precies een jaar geleden, dat Mano en ik uit elkaar gingen.
Ik heb een goede man verloren.
Een man die van me hield, een man met plannen, een man die me een goed toekomst zou kunnen geven.
Ik was 22 en had nog geen pangi gehad. Daarom maakte hij zijn plannen bekend aan mijn moeder om na Kerst met zijn mensen te komen voor aksi sama. Dat was de reden waarom ik in augustus 2023 pangi kreeg.
Ik was zo blij, maar alles veranderde na de Sakaa Wataa Bikini Party in september 2024.
Daar begon het einde van iets moois.
Maar voor ik daar kom, moet ik vertellen over mijn vriendin Sabrina. Sabrina en ik deden alles samen. Iedereen kende ons als die twee vriendinnen die altijd samen zijn.
We leerden elkaar kennen op de muloschool en bleven vriendinnen tot ons 22ste. We hadden onze kleine ruzies, maar niets dat we niet konden fixen.
Sabrina was een party girl. Ik niet zo zeer, maar ze was gezellig en ze wist me altijd te overhalen.
Ze was mooi, sexy en had vooral een goed fashion sense. Ze was een echte bosslady, zoals ik haar noemde en kreeg wat ze wilde van al die mannen met wie ze in een relatie was.
We spraken echt over alles en ik wilde ook een beetje als haar zijn. Toen ik Mano ontmoette, vertelde ik haar alles.
Ze lachte en zei: “Okay miem lelii a model now. A mang a mag stress ju”
“Luisteren naar een man is de eerste fout die vrouwen maken,” zei ze. “Als hij te veel praat, laat hem. No wan mang moes kon probeer fu verander ju. Ef a no lob’ a model meke a go suku wan taa sama.”
Ik zei ja, maar diep vanbinnen dacht ik: Mano is anders.
Hij was rustig, volwassen, iemand met doelen, helemaal niet de party type. Hij werkte hard, zorgde goed voor me. Maar als hij me iets zei, iets wat hij niet leuk vond, rende ik meteen naar Sabrina voor advies.
“Orgi mja lobi a model fu ju anga Sabrina ye”, zei Mano op een avond toen ik me klaarmaakte om uit te gaan.
Ik droeg een kort jurkje, met glitters op de borst en gaas aan de zijkant zonder ondergoed.
“San naa san dii weri. Echt a fout ye. Nog erbij mi naw de naape”
Ik rolde met mijn ogen. “A gewoon wan party en Sabrina o de naape.”
Hij zuchtte diep en zei: “Nooit ye wan aliki, altijd yu e du san yu wani.”
Ik hoorde irritatie in zijn stem, maar ik negeerde het. Toen ik bij Sabrina kwam, zei ze:
“Meke Mano go waka waka. Mi dati nowan mang nai bepaal giem san miem wei. Te fu kaba den wan control ju”
Vanaf die dag begon ik begon Mano te zien zoals Sabrina hem zag; te streng, te controlerend. Dus telkens als hij me vroeg om iets niet te doen, deed ik juist het tegenovergestelde.
Mano vertrouwde Sabrina niet. Hij zei het me vaak, maar voor mij was dat een teken. Hij wilde niet dat ik vriendinnen moest hebben zodat hij straks alles voor me kan bepalen.
Ik vond dat hij overdreef.
Tot die ene avond.
Ik was met Sabrina uit, maar had tegen Mano gezegd dat ik thuis was.
Hij belde Sabrina om te checken en ze zei gewoon: “Nee hoor, ze is niet thuis.”
De volgende ochtend barstte de bom.
Mano stond voor mijn deur met een gezicht vol woede. “Pei den de esde?”, vroeg hij boos.
Ik kon niets zeggen en liet hem tekeergaan. Op den duur zei hij: “Ie sjie fa me balii anga a meisje de. Mi sabi saide me taigii den san.”
Hij vertelde me dat hij screenshots kreeg van mensen die ons samen hadden gezien.
We kregen een zware ruzie. Een week lang praatten we niet. Op advies van Sabrina maakte ik ook geen contact. Na een week belde Mano me en we spraken alles uit.
Maar ik had geen idee dat de duivel al tussen ons zat.
Een paar maanden later zag ik dat Mano met een andere dame sprak.
Hij ontkende het niet. “Mi angaa sama naabi neks mami”, zei hij
Hij wilde me zelfs zijn telefoon laten zien, maar ik was te boos.
Ik wilde niet luisteren. In plaats daarvan ging ik weer naar Sabrina om te klagen. Het was intussen juli 2023 en mijn pangifeest naderde. Sabrina, mijn zussen en ik planden alles.
Kort voor het feest maakten Mano en ik het goed. Het feest was prachtig. Iedereen danste, er volop drank en eten en ik dacht: straks ben ik echt de vrouw van Mano.
Maar toen kwam september. De maand van Sakaa Wataa 2024. Mano zei me duidelijk: “Mi no wan’ yu na den soort party dies. Mi no wan sjie yu de drape soso skieng.”
Ik zei dat ik het begreep en dat ik niet zou gaan. Maar Sabrina lachte me uit toen ik haar vertelde en zei dat ik toch moest gaan en gewoon geen foto’s moest maken.
We gingen samen. Sabrina had mijn outfit geregeld en het was alles behalve bescheiden.
Ik zei nog: “Booi Mano o kii mi ef a sabi?”
Ze lachte en zei: “Meisje ju abi ju moi siking. A na fu kibii.”
Die dag danste ik, dronk ik, lachte ik, en zette mijn telefoon uit. Ik weet niet eens meer hoe ik naar huis kwam.
Ik weet alleen dat ik wakker werd in mijn kamer, met een vreselijke hoofdpijn en Sabrina naast me.
Ze zei dat ik high was geworden en we eerder weg moesten maar dat het fun was.
Ik lachte terwijl ik naar onze foto’s en snaps keek. Maar dat duurde niet lang. De volgende dag stond Mano voor me met zijn telefoon vol video’s en foto’s die hij had gekregen.
“Mi balii toch”, schreeuwde hij boos.
Ik had gedronken en had dingen gedaan die ik normaal nooit zou doen.
Hij zei niets, maar zijn ogen zeiden alles.
Toen hij eindelijk sprak, was zijn stem koud.
“Mja sabi san miem doe moo. A na ala san mjo mang taigii openlijk ma ju anga Sabrina abi leti. Wan man am verander ju am suku eng model”.
Ik wilde hem tegenhouden, ik huilde, maar hij liep gewoon weg. Het was intussen oktober en de school was pas begonnen. Na een week smeken kwam hij eindelijk om te praten.
Hij zei me dat hij niet veel te zeggen heeft. Hij maakte de app met Sabrina open en gaf me zijn telefoon.
Ik zag berichten van Sabrina, foto’s, video’s. Dus zo wist hij altijd waar ik was. Ik las berichten waar Sabrina me zwart maakte en zelfs loog dat ik met andere mannen flirtte.
Nu pas wist ik waarom hij me altijd waarschuwde met Sabrina. Maar zo dom als ik was beschuldigde hem die dag van een relatie met haar. Mano werd boos en zei dat hij niet in een relatie kon zijn met iemand die haar fout niet inzag.
We spraken wekenlang niet en precies op 10 november 2024 zei hij me dat de relatie voor hem geen zin meer had.
Ik belde Sabrina, maar ze nam niet op. Ik stuurde haar berichten, geen antwoord.
Toen ik haar eindelijk confronteerde via facebook, kreeg ik een kort antwoord:
“Mi naabi teng gi drama. A ju seefi poti ju seefi aini disi.”
En toen blokkeerde ze me overal.
Mano en ik hebben daarna nog één keer gesproken toen hij mijn moeder kwam vertellen over wat er was gebeurt.
Hij zei: “Mi na wan cool mang. Nooit mi stop ju fu party, maar bepaalde show mi no wan mi vrouw dape. Bepaalde krosi mi no lob’ mi vrouw weri. Alasan me gii omdat mi lobii, maar altijd ye arki vriendin. Mi wan wan vrouw san mi nanga eng e verstang oe srefi. Mi no wan wan sma sa e long vertel vriendin alasan. Mi no mang nanga spang ede.”
Ik stond daar, met tranen over mijn wangen en ik kon niets zeggen. Hij had gelijk en dat was het einde van die relatie.
Sabrina heb ik ongevraagd vergeven. Ze heeft nu een man en grappig genoeg doet ze nu alles wat ik niet mocht doen voor Mano. Ze kookt, blijft thuis, kleedt zich niet meer zoals vroeger, en luistert naar haar man.
Mijn moeder zei altijd: “Te yu mati e kor’ yu a ne lafu”
Ik heb dat nu begrepen.
Ik heb een goede man verloren, omdat ik luisterde naar een vriendin.
Wat heb je geleerd uit dit verhaal?
—EINDE—